Smaakevolutie Hertog Jan Grand Prestige

Degustatie van diverse jaargangen Hertog Jan Grand Prestige door leden van het Bourgondisch Genootschap.

Inleiding

De veroudering van bier kan resulteren in uiterst belabberd, muf en ondrinkbaar bier. Sommige bieren lenen zich echter beter om te bewaren, mits dit onder de juiste omstandigheden wordt gedaan: keldertemperatuur, donker, niet te vochtig en vooral geen heftige schommelingen in de temperatuur. Daarnaast is lang niet ieder bier geschikt om lang te bewaren. Pilseners en bieren vol van hop zoals de IPA's zijn simpelweg niet lang houdbaar en worden zo mogelijk juist 'jong' opgedronken. Bieren van een zwaarder kaliber zoals de barleywines zijn echter goede kandidaten. Eerder schreven wij al eens over de smaakevolutie van Kasteelbier Bruin waarbij we vooral hebben gekeken naar de ontwikkeling door de jaren heen. Dat gaan we nu niet doen. We zullen bij het degusteren van deze behoorlijk oude bieren zien dat smaakstabiliteit geen hard gegeven is.

Hertog Jan Grand Prestige

Hertog Jan Grand Prestige is de zware broer uit de reeks van bieren van deze brouwer. Vanwege de diverse overnames van de bierbrouwer zijn de bieren eerder onder naam van de Arcener Grand Prestige uitgebracht en in het verre verleden bij de introductie in 1983 als Magnus Grand Prestige. Het bier wordt zowel in glazen flesjes als in kruiken op de markt gebracht.

Op de foto links zijn een aantal exemplaren van eind jaren '80 te zien, dus nog met het oude etiket van de Arcense Bierbrouwerij.



De aanleiding om deze bieren te degusteren is een 'vintage' bieravond die is gehouden op 12 november 2015 bij Restaurant Dwars in Amsterdam. Doel was om food-pairing te doen met verouderde bieren.

Tijdens en na de maaltijd werden onder andere Grand Prestige bieren geschonken uit de volgende jaren:


Hoe ouder hoe beter?

It depends... hoor je vaak zeggen en dat is zeker van toepassing van bieren op leeftijd. Van de eerste jaren kun je over het algemeen nog wel aardig voorspellen en proefondervindelijk vaststellen hoe ze verouderen. Afhankelijk van de brouwer krijg je daarmee ook een redelijk stabiel resultaat. Bij bieren die echt lang geleden gebrouwen zijn kunnen de bieren zich binnen de brouwjaren anders gaan gedragen.

In het algemeen kan gezegd worden dat de meeste veroudering binnen het eerste jaar na het brouwen zal optreden en dat na een jaar of 3-5 een optimale (verouderde) smaak verkregen wordt.


Zonder van ieder jaar een apart degustatieverslag te maken hebben we gemerkt dat de Grand Prestige uit zowel 1988 en 1991 hun 'bite' nog wat hebben behouden wat je ook bij een Grand Prestige van 1-3 jaar oud proeft. De jaargangen van 2007 (relatief recent dus) maar ook van 1989 en 1990 waren echter een stuk ronder van smaak en de echte bite en kruidigheid was aanzienlijk minder of zelfs bijna weg.

Is het met bier dan net als met wijn waarbij je de betere van de slechtere jaren kunt onderscheiden? Het antwoord is weer 'it depends...'. Bij de Grand Prestige van 1990 en 1991 hebben we van meerdere flesjes uit hetzelfde jaar geproefd en daar forse smaakverschillen in waargenomen, ondanks het feit dat de flesjes op dezelfde wijze en op dezelfde plek bewaard zijn geweest. Hoe ouder het bier is, hoe minder zekerheid je kunt geven over de exacte smaakverandering die is opgetreden in smaak.


Conclusie

Smaakveroudering bij bieren is naarmate de jaren van een bier vorderen minder voorspelbaar. Het is vooral leuk en leerzaam om dit proces eens te volgen door een aantal verschillende jaren van hetzelfde bier met elkaar te vergelijken. Schenk eens een aantal glazen naast elkaar in en proef met een aantal mensen wat de veroudering van het bier met de smaak heeft gedaan. Beschrijf wat je proeft en laat het vervolgens weer rusten. Want vergeet vooral niet om te genieten van wat de veroudering met sommige bieren voor fraais kan doen. Hoe ouder hoe beter gaat hier niet op: ja, het is absoluut leuk om een bier van dik 25 jaar oud te proeven maar een barleywine van enkele jaren oud smaakt net zo lekker – zo niet veel beter.